Xuất bản thông tin Xuất bản thông tin

Chuyển tới trang đầy đủ
Quay lại

Lễ hội cầu ngư làng cá Nam Ô nét văn hoá ngư dân vùng biển

     Việt Nam là một quốc gia đã có hàng nghìn năm lịch sử. Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, Việt Nam có một nền văn hóa mang bản sắc riêng. Chính những nét đó làm nên cốt cách, hình hài và bản sắc dân tộc Việt. Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Viêt Nam, sinh hoạt lễ hội là vùng rất đặc trưng. Với lịch sử hơn bốn nghìn năm, Việt Nam có hơn một nghìn lễ hội trên mọi vùng miền. Nếu miền Bắc gắn liền với các lễ hội đình làng truyền thống thì người dân dọc duyên hải Miền trung, nơi cuộc sống sinh hoạt gắn liền với biển thì lại có nét văn hóa riêng, tạo nên nét đặc trưng của vùng biển đó là lễ hội Cầu Ngư.

     Đà Nẵng là vùng đất nằm dọc duyên hải Miền trung, mảnh đất đầy nắng và gió biển. Người dân nơi đây mưu sinh ngoài nghề nông họ còn làm nghề đánh bắt hải sản. Nếu như nghề nông có Miếu thờ thần Nông là vị thần tối cao cai quản nông sản giúp mùa màn bội thu thì nghề đánh bắt hải sản lại có Lăng Ông Ngư thờ Cá Ông đây là con vật linh thiên thường hiện ra cứu giúp người dân gặp nạn trên biển.

Từ xa xưa, khi khoa học còn lạc hậu, con người chỉ dựa bằng vốn sống và kinh nghiệm thực tế chứ hoàn toàn không dựa trên cơ sở khoa học. Chính vì thế mà không biết bao nhiêu con thuyền cùng với những sinh mạng bị nhấn chìm dưới đáy sông. Từ đó, người ta bắt đầu tin vào sức mạnh vô hình siêu nhiên nào đó, họ vừa sợ hãi, vừa cầu mong sự che chở. Huyền thoại xưa kể rằng, Đức phật Quan Thế Âm Bồ Tát trong một lần tuần du hải đảo, chứng kiến cảnh người trần bị chết chìm ngoài biển khơi thì vô cùng đau xót nên đã xé chiếc áo cà sa làm muôn mảnh thả ra trên mặt biển rồi làm phép thành cá Ông. Quan Âm Bồ Tát lấy bộ xương voi ban cho để cá Ông có thân hình to lớn, còn ban phép thâu đường để cá Ông có thể bơi thật nhanh cứu vớt người lâm nạn. Để tỏ lòng biết ơn cá Ông đã cứu giúp người dân gặp nạn nên họ đã lập miếu thờ gọi là Lăng Ông, từ đó lễ hội Cầu Ngư được ra đời.

      Làng Nam Ô thuộc địa phận phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Là một làng biển có lịch sử lâu đời, người dân sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt hải sản. Do phương tiện đánh bắt cá còn thô sơ như thuyền, ghe, thúng...chưa có tàu công suất lớn, nên việc đánh bắt cá toàn phụ thuộc vào may mắn. Nếu lần ra khơi biển lặng, trời trong thì sẽ mang về những mẻ lưới ngon còn nếu thời tiết xấu thì thất thu. Có lẻ vì thế nên hằng năm cứ vào mùa xuân, trước những chuyến xa khơi mở đầu cho việc đánh bắt hải sản của một năm thì những ngư dân làng biển Nam Ô lại tiến hành lễ hội cầu an, cầu ngư. Với một niềm tin đức cá Ông sẽ phù hộ cho họ một mùa đánh bắt bội thu và sự trở về bình an với những mẻ cá tươi ngon.

      Lễ hội cầu ngư năm nay được diễn ra vào ngày 15 tháng 2 Âm lịch với những lễ chính là lễ bến, lễ túc và lễ chánh. Phần hội với những phần thi như: đua thuyền truyền thống, kéo co và đánh bong chuyền. Để lễ hội cầu ngư diễn tra chu đáo, trang nghiệm trước đó 10 ngày người dân làng Nam Ô tiến hành họp dân ngay tại lăng Ông. Tại buổi họp đó việc đầu tiên người ta bàn là vấn đề kinh phí, họ sẽ mời những cụ già lớn tuổi có uy tín trong làng phát biểu, đứng ra vận động dân làng, các tổ chức, nhà từ thiện để đóng góp kinh phí làng tổ chức lễ hội. Sau phần họp bàn kinh phí cách 07 ngày diễn ra lễ hội dân làng lại họp một lần nữa, lần này người ta sẽ lập ra các tiểu ban để đứng ra tổ chức lễ hội bao gồm; Ban nghi lễ, ban tư lễ, ban hậu cần và Ban tổ chức, mỗi một người được phân công có trách nhiệm phối hợp với nhau để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.

 
 

 

 Đua thuyền truyền thống

      Lễ hội cầu ngư ở làng cá Nam Ô có một sức sống mãnh liệt tồn tại trong suốt tiến trình lịch sử, gắn liền với cộng đồng dân cư vùng biển Nam Ô. Ngư dân - chủ thể văn hóa của lễ hội đã tạo nên sức sống nội sinh trường tồn với sự vận động và phát triển trong suốt chiều dài lịch sử. Sức sống nội sinh ấy không chỉ thể hiện ở khát vọng ra khơi thuận buồm xuôi gió, ở ước mong trời yên biển lặng, biển cho khoang cá đầy mà còn thể hiện đời sống tinh thần đặc sắc, giàu giá trị nhân văn của ngư dân vùng biển.

      Lễ hội cầu ngư mang những giá trị văn hóa truyền thống có tính bền vững. Trải qua thời gian dài  được chắt lọc thêm nhiều tinh hoa tốt đẹp, bài trừ những mê tín, hủ tục lạc hậu. Cùng với chủ trương xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, lễ hội cầu ngư làng cá Nam Ô đang ngày càng khẳng định được những giá trị văn hóa truyền thống của mình, thu hút sự quan tâm của nhiều người dân trên địa bàn quận Liên Chiểu.

Thu Hà(VHTT)