Xuất bản thông tin Xuất bản thông tin

Chuyển tới trang đầy đủ
Quay lại

Cụm di tích tín ngưỡng làng Nam Ô

Làng Nam Ô thuộc địa phận phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Nằm cạnh quốc lộ 1A và đường sắt Bắc - Nam, cách trung tâm thành phố khoảng 13 km về phía Tây Bắc. Phía Đông giáp vịnh Đà Nẵng, phía Tây giáp với xã Hòa Bắc và Hòa Liên (huyện Hòa Vang), phía Bắc cận sông Cu Đê và phía Nam giáp với làng Xuân Thiều. Làng Nam Ô hình thành song song với quá trình mở đất phương Nam của cha ông ta. Trãi qua nhiều thế kỷ, nơi đây đã chứa đựng một đời sống tinh thần và tâm linh khá phong phú. Đó là hệ thống di tích lịch sử, tâm linh có giá trị. Trong khu vực này có các di tích thờ phụng mà nhân dân và các chư phái tộc làng Nam Ô đang giữ gìn gồm có:

Dinh Âm hồn làng Nam Ô:

Dinh Cô Hồn còn được gọi là Miếu Âm Linh.Dinh Cô Hồn tọa lạc tại địa phận tổ 35, Nam Ô II, Phường Hòa Hiệp Nam (Liên Chiểu, Đà Nẵng), nằm về phía đông khu dân cư, sát bên phải Lăng Ông Ngư. Dinh Cô Hồn ở cuối đường chạy xuyên qua làng bằng bê tông nên đường đi đến di tích rất thuận lợi. Đi bằng ô tô, xe máy thì từ trụ sở UBND phường Hòa Hiệp Nam ra hướng bắc chừng 500m rẽ phải cổng khối phố có đường kiệt rộng dẫn vào đường làng chạy thẳng ra hướng đông đến cuối đường sát biển thì đến di tích.

 Dinh Cô Hồn làng Nam Ô

Theo các cụ trong hội NCT hiện nay, qua ngôn truyền nhiều thế hệ bô lão trong làng, thì có 2 sự kiện lịch sử đáng chú ý hình thành nên di tích Dinh Cô Hồn: Trong các trận chiến chống quân Pháp đánh cửa biển Đà Nẵng vào các năm 1858, 1859, 1862, quân lính triều đình của 2 đồn Nam Ô và Tấn biển Cu Đê và dân binh địa phương tử trận rất nhiều, nên triều đình vua Tự Đức sau đó đã sắc dụ cho các dân xã lập âm linh để tưởng nhớ tử sĩ trận vong. Thành Thái  là ông vua yêu nước, khi lên ngôi đã sắc dụ cho các nơi lập Âm Hồn Đàn để tưởng vọng các tử sĩ đã bỏ mình trong biến cố thất thủ kinh đô 1885. Miếu Âm Linh của làng theo đó được tôn tạo.            

Miếu Âm Linh sau này dân làng mở rộng đối tượng thờ thập loại chúng sinh,cô hồn phiêu phương không nơi nương tựa và các âm hồn xiêu mồ lạc nấm của chư phái tộc họ trong làng. Đối tượng thờ mang thuộc tính nhân văn sâu sắc của di tích Dinh Cô Hồn phù hợp với tinh thần uống nước nhớ nguồn tri ân tử sĩ vì nước quên thân, tinh thần nhân đạo truyền thống của dân tộc.

Di tích Dinh Cô Hồn là một trong các di tích có giá trị văn hóa lịch sử nhất định, bởi lẽ, di tích gắn liền với lịch sử chống ngoại xâm (lý do khởi dựng), với sinh hoạt văn hóa tinh thần (tín ngưỡng tâm linh truyền thống) thể hiện tính nhân văn, tinh thần nhân đạo của dân làng Nam Ô.                                  

Dinh Cô Hồn có giá trị lịch sử, tính nhân văn, tinh thần nhân đạo truyền thống đối với chiến sĩ trận vong trong các trận đánh ngự địch phòng biên chống giặc ngọai xâm trên đất Nam Ô trong lịch sử, đối với các cô hồn trong thập loại phiêu phương không nơi nương tựa. 

Di tích còn là tụ điểm liên kết cộng đồng mang ý nghĩa truyền thống linh thiêng của dân làng Nam Ô.               

Lăng Cá Ông

Theo ngư dân truyền lại, Lăng Ông Ngư ở Nam Ô được xây dựng từ thời Vua Gia Long yên định cơ đồ (1802). Lúc đầu Lăng có kiến trúc như sườn gỗ, tường đá trác vôi vữa, mái lợp lá kè, đến năm Tự Đức thứ 4 (1851) Lăng được tôn tạo to đẹp hơn. Năm Bảo Đại thứ 10 (1935), Lăng được làm mới, mái lợp ngói âm dương, từ đó đến nay Lăng được sửa chữa gia cố nhiều lần nhưng vẫn giữ được vẻ cổ kính, tôn nghiêm, nằm trên khuôn viên rộng chừng 360m2, cách mép nước biển khoảng 50m ở khu vực tổ 35 phường Hòa Hiệp Nam.

Lăng Ông

Là vùng đất được bao bọc bởi núi, sông hùng vĩ, biển cả bao la, Nam Ô được xem là nơi có phong cảnh hữu tình, thuận lợi cho việc phát triển kinh tế biển, xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc địa phương. Sắc màu văn hóa ấy đã được thể hiện sinh động trong lễ hội cầu ngư. Lễ hội là niềm mong ước, là khát vọng của người dân được thần Nam Hải che chở. Đó là sự tín ngưỡng thiêng liêng của người dân nơi đây được truyền qua bao thế hệ. Lễ hội cầu ngư cũng đã và sẽ mãi tôn tạo trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân vùng biển dù cuộc sống có trải qua bao thăng trầm và khó khăn trong cuộc mưu sinh để tồn tại và phát triển.

Miếu Bà Liễu Hạnh

Miếu Bà Liễu Hạnh hiện tọa lạc tại địa phận tổ 37, Khu phố Nam Ô II/1, Phường Hòa Hiệp Nam, Quận Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng, nằm về phía bắc khu dân cư, sát mé nam chân núi gành Nam Ô, cách đường Nguyễn Lương Bằng 300m về hướng đông.

Miếu Bà Liễu Hạnh gắn với tục thờ mẫu của cư dân Đại Việt trên vùng đất mới, được nhân dân làng Nam Ô lưu truyền nhiều đời qua sự tích mà các nhà nghiên cứu thời nay đã xác nhận. Bà Chúa Liễu Hạnh nằm trong tín ngưỡng đặc biệt của dân tộc là tục thờ "tứ bất tử" (bốn người không chết): Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Liễu Hạnh.

Miếu Bà Liễu Hạnh

Bà Chúa Liễu Hạnh sinh năm 1557 vào thời vua Lê Anh Tông mới lên ngôi, vốn là người con gái quê ở xã Vân Cát, huyện Vụ Bản, Nam Định. Tương truyền là công chúa con trời, ba lần từ bỏ cuộc sống đầy đủ trên thiên đình, xin vua cha xuống trần gian sống cuộc đời của một người phụ nữ bình dị với khát vọng tự do, hạnh phúc. Bà đã nhập thế đi chu du khắp nơi, kịp thời cứu giúp nhân dân gặp phải tai ương, khổ nạn. Người đương thời tôn sùng như một Phật Bà sống giữa trần gian, gọi một cách thành kính là Thánh Nữ, một cách dân giã là Bà Chúa Liễu.

Tôn hiệu thế tục đã gọi Bà Chúa Liễu Hạnh là: Chúa Tiên Thần Nữ, Tam Tòa Thánh Mẫu, Hòa Đại Vương và Cao các Quảng độ Thượng Đẳng Thần.

Tục thờ Bà Chúa Liễu Hạnh trong "Tứ bất tử" là một giá trị văn hóa tinh thần rất đẹp của dân tộc ta nói chung, Miếu thờ Bà Chúa Liễu Hạnh là công trình thờ phụng cụ thể hóa niềm tín ngưỡng tâm linh của dân làng Nam Ô nói riêng. Đó là tinh hoa chắt lọc qua suốt chiều dài lịch sử, biểu tượng cho sức mạnh cộng đồng, là chỗ dựa tâm linh trên vùng đất mới bao đời, để vươn tới khát vọng xây dựng một cuộc sống vật chất phồn vinh và tinh thần hạnh phúc.

Ba di tích Lăng Ông, Miếu Bà Liễu Hạnh, Dinh Cô Hồn là những di tích có giá trị, nó phản ánh đời sống tinh thần của người dân Nam Ô. Tuy nhiên 3 di tích này đang nằm trong vệt giải toả, dân làng Nam Ô rất mong giữ lại cụm di tích kể trên nhằm bảo tồn tín ngưỡng tâm linh truyền thống mà nhân dân và các chư phái tộc làng Nam Ô đang gìn giữ, phát huy nét đẹp văn hoá trong suốt mấy chục năm qua.

          Thu Hà (Phòng VHTT)